Home / Vijesti / Regija / POLITIČKI NAROD HRVATSKE – Hrvat je i onaj pravoslavne vere i Srbin po nacionalnosti

POLITIČKI NAROD HRVATSKE – Hrvat je i onaj pravoslavne vere i Srbin po nacionalnosti

Izjave hrvatskih političkih predstavnika o ,,političkom hrvatstvu“, poput one koja je potekla od Kolinde Grabar Kitarović da je ,,Hrvat i onaj koji je pravoslavne veroispovesti i Srbin po nacionalnosti“, i istovremeni ,,lapsus“ koji je napravila govoreći o ,,Srbiji, Vojvodini i drugim državama“, označivši time autonomnu pokrajinu Vojvodinu zasebnom državom (izjava data neposredno po predsedničkoj inauguraciji, što je jasan pokazatelj vektora hrvatske politike), imaju istorijsku podlogu i predstavljaju, izvesno, svojevrsnu reinkarnaciju ideologije i politike vodećih hrvatskih političkih predstavnika druge polovine 19. veka.

Uzgred rečeno, otvoreno je pitanje koji momenat u savremenom hrvatskom političkom životu, koji uključuje vreme od poslednjih 30-tak godina, se može smatrati početkom ovog procesa.

Oživljavanje i ponovna primena osnovnih postavki ideologije i politike Josipa Štrosmajera, Eugena Kvaternika, Ante Starčevića i drugih hrvatskih političkih predstavnika 19. veka je, međutim, očigledno na delu, dok sadašnji istorijski momenat uslovljava primenu donekle različite metodologije za ostvarivanje krajnjih namera, kao i izvesnu razliku u njima.

Osnovano je pretpostaviti i da su ciljevi nove/stare hrvatske politike u tesnoj vezi sa projektom teritorijalne/geopolitičke prekompozicije i preustrojstva Balkana, koji je u aktivnoj fazi realizacije već 27 godina, čiji su nosioci SAD i Nemačka, a posredno ceo evro-atlantistički blok, i naravno Vatikan, čime glavni zapadni centri moći, između ostalog, žele da uspostave potpunu kontrolu nad ovim prostorom i, posledično, da obezbede sigurne pozicije za nastupanje, sa jedne strane, ka zapadnim ruskim granicama, a sa druge ka regionima Bliskog Istoka i severa Afrike.

Analizom koja sledi biće učinjen pokušaj da se iz istorijske retrospektive potkrepe iznete teze.

Većina hrvatskih političara sredine i druge polovine 19. veka, a naročito narodnjaci biskupa Štrosmajera i, u to vreme, još uvek malobrojni Starčevićevi i Kvaternikovi pravaši, bili su čvrsto vezani za državno i istorijsko pravo na kojima je i počivala ideja o ,,političkom“ narodu. Po uzoru na mađarsku stalešku politiku započetu s kraja 18. veka, koja je izražena u devizi da na tlu Mađarske postoji samo jedan narod – mađarski, većina hrvatskih političara je smatrala da na teritoriji Hrvatske postoji samo jedan ,,diplomatički“ narod, a to je hrvatski.

Kada je reč o kategoriji ,,političkog“ ili ,,diplomatičkog“ naroda Hrvatske, potrebno je dati izvesna objašnjenja, usled okolnosti što su mnoge potonje nesuglasice, do kojih je došlo u građanskom periodu između srpskog i hrvatskog političkog vođstva, pa i širih slojeva naroda, proisticale iz hrvatske nacionalno – političke ideologije utemeljene na ideji o postojanju jedinstvenog hrvatskog ,,političkog“ ili ,,diplomatičkog“ naroda. Razlike proizašle iz borbe za i protiv ove ideologije i politike koja ju je zastupala, stvorila je teško premostive razlike između Srba i Hrvata, usled čega je dolazilo do dugotrajnog međusobnog sučeljavanja i rađanja netrpeljivosti. Ova netrpeljivost i isključivost, u određenim hrvatskim građanskim, a posebno malograđanskim krugovima, postepeno je poprimala genocidne vidove.

Budući da je zasnovana na državno – feudalnom pravu, ideja o ,,političkom“ narodu, u vreme feudalizma, odnosila se samo na feudalce, a ne na ostale slojeve stanovništva. Kako je Hrvatska i posle revolucije iz 1848/49. godine sačuvala polufeudalni karakter, naročito u društvenom i političkom pogledu, mnogi principi iz staleškog perioda važili su i u drugoj polovini 19. pa i početkom 20. veka. Tako je, na primer, polazna osnova u programima svih hrvatskih građansko – političkih partija, sve do početka 20. veka, bilo hrvatsko državno i istorijsko pravo.

Prihvatanjem mađarske državno – feudalne ideologije i iz nje izvirućeg prava, hrvatsko građansko društvo držalo se istih principa kojih su se, u okvirima Ugarske u posleapsolutističkom, a naročito dualističkom periodu, držale mađarske vlade. Po tim principima svi stanovnici Ugarske rođeni na njenom državnom području, bez obzira na njihovu nacionalnu pripadnost, činili su deo mađarskog ,,političkog“ naroda. Shodno tome, svi građani Hrvatske, rođeni na njenom državnom tlu, bez obzira na nacionalnu pa i versku pripadnost, smatrani su za deo hrvatskog ,,političkog“ naroda. Kako prema ovom principu u Hrvatskoj i nije bilo Srba, budući da su oni u političkom pogledu smatrani Hrvatima, preduzimane su mnoge administrativno – političke i kulturno – prosvetne mere sa ciljem da tu ideologiju i politiku ostvare i u praksi.

Tako je, na primer, budući da su hrvatski vladajući krugovi težili stvaranju homogenog hrvatskog ,,političkog“ naroda, što je značilo etnički čiste Hrvatske, srpsko ime sistematski izostavljano gde god je to bilo moguće, Srpska pravoslavna crkva je redovno nazivana ,,grčko – istočnom“, ,,grčko – nesjedinjenom“ i dr. O tome koje razmere je poprimalo ovakvo stanje, rečito svedoči i sledeći primer. Naime, u Gospiću, na rimokatolički veliki petak, vojnici bi sa isukanim bajonetima stražarili oko pravoslavne crkve, na kojoj su zavezivana zvona da, kojim slučajem, ne bi zvonila.

Povrh toga, po naredbi komandanta Prve ličke pukovnije, čije sedište se nalazilo u Gospiću, na pravoslavni veliki petak u glavnoj ulici Gospića održavane su igranke i priređivani su koncerti. Žaleći se banu Šokčeviću na takve provokacije, gospićki pravoslavni sveštenik je naglasio da njima ,,neće niko požnjeti obilate plodove uzajamne ljubavi i sloge“, ali će posejati razdor, jer je očigledno da pomenuti ,,pukovnik podobro mrzi na naš zakon“ (pravoslavnu veru – prim. aut.).

,,Pod ovakijem okolnostima ne mogu više zajemčiti da se od sada suprot svijeh zapovjedi i zabrane neće zvoniti na katolički veliki petak u pravoslavnoj crkvi“, naglasio je gospićki sveštenik, izrazivši uverenje da će se sa Srbima u Vojnoj Krajini ,,postupati kao i sa ostalijem stanovnicima austrijskijem“.

Nezadovoljni što nisu priznavani za poseban ,,diplomatički“ narod, što su smatrani sastavnim delom hrvatskog ,,političkog“ naroda, Srbi su ne samo osuđivali hrvatsku politiku već su joj se i otvoreno suprotstavljali gde god su nalazili za potrebno. Godine 1866. na talasu rasprava koje su tada vođene u vezi sa priznavanjem srpske nacionalne i političke posebnosti, srpski zastupnici u Hrvatskom saboru na čelu sa Svetozarom Miletićem, branili su stanovište potpune individualnosti srpskog naroda u Trojednoj kraljevini: ,,Nećemo se upuštati u filologijska ispitivanja, s kojima je Vuk dokazivao, da su pravi Hrvati čakavci, koji su na ostrvima svoj jezik zadržali, da su svi štokavci Srbi, i da su po tom, Srbi i Hrvati dve različne grane slavenske, ili kao što bi sad kazali dva naroda bili…, ali ćemo da uzmemo stvar sa one strane, sa koje je politik uzeti mora, tj. sa strane istorične, i sa tačke narodne svesti, dakle sa strane faktične.

Da je bilo, i da ima i sad Srbalja, koji se tim imenom zovu, i ovim jezikom, koji mi sad govorimo, govorili i govore – to valjda osim Starčevića nijedan Hrvat poreći neće“.,,…ako pak narod po jeziku jedan, ima posebina, i to tako bitni posebina, koje mu osobenu individualnost daju, onda… nije ništa neprirodno, ako i genetično jedan narod… za ove posebine državne garancije traži“.

Po stanovištu Miletićeve stranke te ,,posebine“ su: ime, istorija, običaji, jezik i pismo, što čini ,,osobenu svest narodnu…, koja je duhovna osnova jedinstva narodnog. Naš svekoliki duševni život…ima nešto osobno, nešto Istoku srodno, što je onake narodne pesme proizvesti kadro bilo, i što kulturi našoj, pa i političkoj težnji pravac daje“.

(Srbin.info)

loading...

About admin

Check Also

[FOTO REPORTAŽA] “Odgovor 2021“: Prikaz sadejstva vojnih i policijskih snaga Srbije

Višenedeljna vojno-policijska združena taktička vežba (ZTV) sa bojevim gađanjem „Odgovor 2021“, koja je održana na vojnim ...

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *